De fascinerende geschiedenis van schijndood

Een ‘doodsoorzaak’ waarvan we geen neerslag vinden in de doodsoorzakenregisters, maar die toch door velen werd gevreesd in de achttiende en negentiende eeuw, was schijndood. De angst om levend begraven te worden was alomtegenwoordig op het Europese continent. Hoewel schijndood zelden voorkwam, was de angst niet volkomen irrationeel. Op 11 november 1876 verscheen in de krant het Handelsblad van Antwerpen het schrikwekkende verhaal van ene mevrouw Talon, die na een lichte ongesteldheid in een diepe coma viel. De vrouw werd…

0 reacties
De fascinerende geschiedenis van schijndood
"L'inhumation précipitée" ('De voorbarige begrafenis') van Antoine Wiertz (1854)

Roodvonk, een vergeten maar dodelijke kinderziekte

In de negentiende eeuw was roodvonk een belangrijke doodsoorzaak bij kinderen. In het doodsoorzakenregister zien we de ziekte regelmatig verschijnen onder de Franse benaming scarlatine. Roodvonk is een besmettelijke infectieziekte die wordt veroorzaakt door de bacterie streptokokken groep A (Streptococcus pyogenes). Deze bacterie leeft in de neus- en keelholte en maakt soms een gifstof aan die roodvonk veroorzaakt. De ziekte wordt overgedragen door hoesten of niezen, of fysiek contact. Ze komt het meest voor bij kinderen tussen de twee en…

0 reacties
Roodvonk, een vergeten maar dodelijke kinderziekte
Shelmerdine McCombs, Robert. Diseases of children for nurses. 1911, p. 291.

Verzwegen ziekten

In de Antwerpse doodsoorzakenregisters worden geslachtsziekten slechts zelden vermeld als doodsoorzaak. Het taboe dat rond deze ziekten hing, was hiervoor een van de voornaamste redenen. Aan het einde van de negentiende eeuw was men zich nochtans zeer bewust van de verspreiding en mogelijk dodelijke gevolgen van venerische ziekten. Joke Snoeijs, voormalig stagiair bij S.O.S. Antwerpen, onderzocht in haar masterscriptie (Departement Geschiedenis, Universiteit Antwerpen, 2021) het Antwerpse geslachtsziektenbeleid in de periode 1903-1940. Het centrale beleid In de negentiende eeuw was de…

0 reacties
Verzwegen ziekten
Figuur 1: Tekening Réné Vincent, Syphilitiken, verschenen in 'Raadgevingen aan mannen en vrouwen', Ligue Nationale Contre le Péril Vénérien, 1923-1927.

Malaria, de onbekende geschiedenis van polderkoorts

Sommige doodsoorzaken in het register doen de wenkbrauwen fronsen. Het is niet altijd duidelijk wat ze betekenden. Zoals “fièvre intermittente”, letterlijk intermitterende koorts. Vandaag kennen we deze aandoening als malaria. Bij malaria denken we meestal aan de tropen. Maar vanaf de middeleeuwen tot de late negentiende eeuw sloeg de ziekte ook hier toe, aan onze kust en in de (Antwerpse) polders. De sterftecijfers waren er bijna dubbel zo hoog als elders.

0 reacties
Malaria, de onbekende geschiedenis van polderkoorts
Anopheles atroparvus

Kanker

Kanker is wereldwijd de tweede belangrijkste doodsoorzaak, na hart- en vaatziekten. Dat is ook zo in België waar de ziekte in 2018 verantwoordelijk was voor bijna 25% van alle sterfgevallen. Maar welke rol speelde kanker als doodsoorzaak in het verleden?

0 reacties
Kanker
Mevrouw Prince, na de chirurgische verwijdering van haar borst, Cobourgh Street Leeds, 1841