Vrijwilligers die werken in de doodsoorzakenregisters van de negentiende eeuw zullen vaak choleradoden aantreffen. Cholera was immers een van de belangrijke epidemische ziekten in de negentiende eeuw en teisterde de Belgische bevolking toen zevenmaal. De ergste epidemische uitbraak vond plaats in 1866, en maakte 43.400 slachtoffers, vooral in de steden en de omliggende gemeenten. Grote steden, zoals Brussel en Antwerpen, werden ongemeen zwaar getroffen. Brussel telde 3.469 cholera doden; in Antwerpen bedroeg het aantal doden 2.961. In Europa is de…

De doodsoorzaak die deze maand in de kijker straat, is dan wel geen ziekte strictu sensu, maar verdient alleszins wat meer toelichting. Wie helpt invoeren, is ze wellicht reeds tegengekomen, de personen die overleden aan ‘lichtgasverstikking’. Maar wat is lichtgasverstikking precies? Lichtgas is een gas dat in de negentiende en twintigste eeuw veelvuldig werd gebruikt voor verlichting, om te koken en te verwarmen. De eigenschappen van het gas waren omstreeks 1800 al bekend, maar het geraakte pas breed verspreid in de…

De vele vermeldingen van doodgeborenen in de Antwerpse doodsoorzakenregisters riepen al bij veel van onze invoerders vragen op. De registers zijn inderdaad stille getuigen van de hoge doodgeboorte in het verleden. We zien ze vaak terugkomen, de naamloze kinderen waarbij als doodsoorzaak de duur van de zwangerschap wordt vermeld en soms hoe lang ze leefden: “Zeven maanden dracht, 1 uur en drie kwartier geleefd”. Pas sinds een wetswijziging in 1999 kunnen ouders hun doodgeboren kind ook effectief een voornaam geven.…

Op 24 maart 2021 is het exact 139 jaar geleden dat de Duitse wetenschapper, medicus en Nobelprijswinnaar Robert Koch aankondigde dat hij de tuberkelbacil (mycobacterium tuberculosis) had ontdekt die tuberculose (TBC) veroorzaakt. Naar aanleiding van deze gebeurtenis staat deze dag ieder jaar bekend als ‘Wereldtuberculosedag’. Jaarlijks sterven immers nog steeds meer dan 1,5 miljoen mensen aan de gevolgen van TBC. De ziekte is daarmee de dodelijkste infectieziekte in de wereld. Tuberculose, in de volksmond ook tering genoemd en tijdens de negentiende…