ZELF OP ZOEK NAAR DOODSOORZAKEN

Wil je zelf onderzoek doen naar de doodsoorzaken van je voorouders of wil je de doodsoorzaken uit een bepaalde regio onderzoeken? Lees dan zeker verder. Hier zetten we je op gang! 

We bespreken verschillende bronnen die je kunnen helpen bij je eigen onderzoeksproject.

 

| Antwerps doodsoorzakenregister

Wil je zelf de doodsoorzaak van een in Antwerpen overleden persoon opzoeken? Dan kan je nu reeds de afbeeldingen van de Antwerpse doodsoorzakenregisters doorzoeken op de website van het Felixarchief. De databank van S.O.S. Antwerpen zal daar op termijn ook beschikbaar worden zodat de volledige reeks ook op naam, beroep, ziekte en andere gegevens kan doorzocht worden. 

(disclaimer: de website van het Felixarchief is momenteel tijdelijk offline wegens een cyberaanval)

Hoe je precies kan opzoeken in het doodsoorzakenregister leggen we hier stap voor stap uit. 

| Doodsoorzakenregisters van andere steden en gemeenten

Het Antwerpse doodsoorzakenregister is met zijn 127 jaar waarschijnlijk het langst lopende, bewaarde doodsoorzakenregister in België. Vele registers in andere gemeenten werden helaas vernietigd. 

Wij gingen na welke steden en gemeenten wel nog een doodsoorzakenregister of andere bronnen met doodsoorzaken op individueel niveau bewaarden. Het overzicht per provincie kan je hier raadplegen. 

Kom je in jouw gemeente- of stadsarchief een doodsoorzakenregister op het spoor, dan mag je ons daar zeker van op de hoogte brengen door een mailtje te sturen naar sosantwerpen@ugent.be.

| Mouvement de la Population

De doodsoorzakenregisters zijn de ideale bron om individuele overlijdensoorzaken in het verleden te bestuderen. Helaas zijn voor de meeste steden en gemeenten geen van deze registers bewaard. Eén van de belangrijkste bronnen om een zicht te krijgen op het algemene sterfte- en doodsoorzakenpatroon van een stad of gemeente is de Loop van de bevolking, beter gekend onder zijn Franse benaming, Mouvement de la population.

De Mouvement de la population is een nationale overzichtsstatistiek die van 1841 tot 1976 werd opgesteld. Deze bron bestaat uit een reeks tabellen waarin per jaar en per gemeente cijfers zijn samengebracht over het aantal geboortes, huwelijken en sterfgevallen (berekend op basis van de registers van burgerlijke stand), het aantal doodgeborenen, hoeveel mensen in de lokaliteit aankwamen en vertrokken, hoeveel vreemdelingen er aanwezig waren én wat de voornaamste doodsoorzaken waren. 

Opgelet, in deze bron vind je dus geen individuele doodsoorzaken terug, maar kan je wel achterhalen hoeveel personen aan bepaalde doodsoorzaken stierven in een dorp of stad. 

Wij leggen hier uit hoe jullie er zelf mee aan de slag kunnen.

Voermansgang

| Slachtofferlijsten van epidemieën en patiëntenregisters

Sommige ziekenhuizen of gemeenteadministraties hielden lijsten bij van de slachtoffers van bepaalde epidemieën. In het stadsarchief van Brussel wordt bijvoorbeeld een lijst bewaard met de individuele slachtoffers van de cholera-epidemie van 1866. Lees er hier meer over. 

Ook in anderen archieven worden lijsten van slachtoffers van epidemieën bewaard. 

In het Antwerpse stadsarchief kunnen lijsten van cholerapatiënten worden geconsulteerd. Deze lijsten werden opgesteld door het Sint-Elisabethgasthuis. Ze bevatten niet enkel de overledenen maar ook de mensen die herstelden van de ziekte (Felixarchief, Lijst cholerapatiënten, BE SA 309122 – disclaimer: momenteel is de website van het Felixarchief offline en kunnen geen bronnen ingekeken worden)

Daarnaast zijn nog registers van patiënten aan te treffen in ziekenhuisarchieven, met vermelding van de aandoening of de doodsoorzaak. Sommige van deze lijsten bestrijken een lange periode en worden in stadsarchieven bewaard. 

Nieuwsgierig of er ook voor jouw stad of gemeente een dergelijke lijst werd bewaard? Neem dan contact op met de lokale archiefdienst of het Rijksarchief. Deed je een interessante vondst? Dan horen wij het graag!